Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişimi
Bedensel gelişimi desteklemek için neler yapabilirsiniz?
Çocuğun sağlıklı büyümesi için
* Anne baba çocuğun sağlıklı (dengeli ve yeterli) beslenme ihtiyaçlarını karşılayabilir. Özellikle sabah yapılan kahvaltıların çocuğun gelişimine, öğrenmesine çok büyük katkısı vardır. Doğru gıdaları, vitaminleri almasına özen gösterebilir ve ona doğru beslenmeyi öğretebilirsiniz.
* Düzenli olarak sağlık kontrollerinden geçmelerini sağlayabilirsiniz. (göz, kulak, diş sağlığı kontrolleri gibi.) Bebeklikte yaptırmış olduğunuz göz muayenesi ilkokula başlarken tekrarlanabilir.
------ Hazır göz muayenesinden bahsederken, özellikle bu konunun ne kadar önemli olduğunu kendimizden örnek vererek açıklamak istiyorum. Kızımı bebeklikten itibaren düzenli sağlık kontrollerine götürdüğümüz ve aşılarını asla aksatmadığımız halde, ayrıca bir göz doktoruna götürmek aklımıza gelmemişti. Zira gözlerinin gayet iyi gördüğünü düşünüyorduk. 10 yaşına geldiğinde "tembel" olan sağ gözünün ancak % 40 gördüğü anlaşıldı. Yani sağ gözünde "göz tembelliği" denen rahatsızlık vardı. Apar topar göz doktoruna götürdük. Doktor, yaşının tedavi için geç olduğunu ancak yine de deneyebileceğimizi söyledi ve böylece 15 gün boyunca sağ gözüne 20'şer dakikalık "Cam egzersizi (kem egzersizi)" denen egzersizler uygulandı. Şans eseri tedavi başarılı oldu ve bu sürecin sonunda sağ gözünün görme kapasitesi % 80'e çıktı. Ayrıca sol gözünün zaten % 100 görüyor olması ile de ortada bir sorun kalmamış oldu. Bunu şu amaçla anlattım: Çoğu çocuğun göz sorunlarının küçük yaşlarda saptanıp tedavi edilmesi gerekiyor. 7 yaş sonrası oldukça geç kabul ediliyor. Bu yüzden, aman dikkat diyorum, çocuklarımızın görme ve işitme kapasitelerini bebekliklerinden itibaren gözlem altında tutalım. -----
* Aşılarını düzenli olarak yaptırabilirsiniz.
* Vücut ile diş bakım ve temizliğini alışkanlık haline getirmelerini sağlayabilirsiniz.
Fiziksel hareketini arttırmak için
* Okul dönemi çocuğu, kurallı oyunlardan ve arkadaşlarıyla birlikte oynayabilecekleri oyunlardan hoşlanır. Anne baba çocukların bu ilgilerini spora veya eğlenceli faaliyetlere yönlendirerek, ona düzenli olarak fiziksel hareket yapmaları için fırsat tanıyarak bedenlerinin gelişmesine katkıda bulunabilir. (folklor, basketbol, futbol, jimnastik, yüzme, dans, voleybol, tenis, bisiklet vb.)
* Çocuğun fiziksel hareketi hayatının bir parçası haline getirmesini sağlayabilirsiniz. Örneğin asansör yerine merdivenleri kullanması teşvik edilebilir. Kısa mesafelere birlikte gidilebilir veya çevre güvenli ise yanız yürümesi teşvik edilebilir. Örneğin çocuğunuz okula, alışverişe, arkadaşlarına yürüyerek gidebilir. Genelde kızların ergenliğe girerken hareketliliklerinde azalma görüldüğü bilinmektedir. Bu nedenle kız çocukların fiziksel hareketleri yapmalarını daha fazla cesaretlendirmeniz gerekebilir.
* Düzenli fiziksel faaliyetlere katılarak çocuğa örnek olabilirsiniz.
* Çocukların hareketlerini arttırmak için çeşitli malzemeler alabilirsiniz. (örneğin bisiklet, kay kay, ip, top gibi). Bu tür aletler açık havada hareket etmelerini kolaylaştırır.
* Güzel havalarda ailece çocuğun oynayıp koşabileceği, bisiklete binebileceği açık alanlara, parka, pikniğe gidebilirsiniz. Ailece yapılan bu tür geziler aynı zamanda aileyi yakınlaştırır.
* Bilgisayarda çok vakit geçirmemesi, daha az televizyon seyretmesi sağlanabilir. Bilgisayar veya televizyon başında geçen süre günde 1 veya 2 saatle sınırlandırılabilir.
* El ve parmaklarını kullanabilecekleri oyunlar alabilirsiniz. Kağıt bebekler, maket oyunlar gibi. Hızla gelişen küçük kasları sayesinde müzik aleti çalmak, tamir aletleri kullanmak keyifli faaliyetler haline gelir.
* Okulla iletişime geçerek çocuğun spora yönelik ilgi alanlarını belirlemesine yardımcı olabilirsiniz. Örneğin çocuk basketbol mu, tenis mi yoksa yüzmeden mi hoşlanıyor; hangisine kabiliyeti varsa yönlendirebilirsiniz. 
Zihinsel gelişimi desteklemek için neler yapabilirsiniz?
Çocuğun öğrenmesi için
* Çeşitli ortamlar sunabilirsiniz. Sergi, müze, postane, çarşı, pazar, hastane, hayvanat bahçesi, tiyatro, kütüphane, sinema gibi farklı ortamlara götürebilirsiniz. Sonrasında sohbet edebilirsiniz. Ailece veya okulla küçük geziler organize edebilirsiniz.
* Yönlendirici ve destekleyici olabilirsiniz.
* Kelime haznesini geliştirmek için birlikte kelime oyunları oynayabilir; bilmece, tekerleme, şiir, fıkra öğrenmesini teşvik edebilirsiniz.
* Televizyonda sohbet ve tartışma programlarını beraber izleyebilir, konular ve konuşulanlarla ilgili sohbet edebilirsiniz.
* Kitaplarında geçen yeni kelimeleri sorduğunda açıklayabilir ve kelimelerin anlamlarını bulabileceği kaynakları gösterebilirsiniz.
Dil gelişimini desteklemek için
* Anne baba düzgün ve tam cümlelerle olmak üzere her fırsatta çocukla konuşabilir. Yolda yürürken, okula giderken konuşmak için fırsat yaratabilir.
* Okudukları, gördükleri, duydukları ve yaptıkları hakkında sorular sorabilirsiniz. Sorularınızın "nasıl", "neden", "sonucunda ne olabilir" gibi düşünmeye teşvik edici olmasına dikkat edebilirsiniz.
* Bazı yaşadıklarını hatırlatmak amacıyla da sohbet edebilirsiniz. Fotoğraflardan yararlanabilirsiniz.
* Yaşına uygun kitap, dergi okumasını teşvik edebilir ve örnek olmak amacıyla siz de kitap, gazete, dergi okuyabilirsiniz. Hediye olarak kitap, dergi alabilir; okuduklarıyla ilgili sorularınızla eleştirel düşünmesini sağlayabilirsiniz.
* Sorduğu sorulara mutlaka açıklayıcı, doyurucu cevaplar verebilirsiniz. Sorularına cevap vermediğinizde başkalarından bu bilgileri eksik veya yanlış olarak alabilir.
* Sorularını doğal bir şekilde cevaplayabilirsiniz. Gülmek veya sıkıldığınızı göstermek, çocuğa sorunun doğal olmadığını hissettirir.
* Anne baba doğru cevaplar vermelidir. Sorunun cevabını o an için bilmiyorsanız dürüstçe söyleyip sonrasında araştırabilirsiniz.
* Verilen cevaplarda çocuğun yaşı göz önüne alınmalıdır.
* Sorduğu kadarıyla açıklama yapılmalıdır. Daha ayrıntılı yapılan açıklamalar çocuğun kafasını karıştırabilir.
Sorun çözme becerisini desteklemek için
* Anne baba çocuğun kendi sorunlarını kendisinin çözmesine fırsat vermelidir. Çözümler üretmesini, çözüm seçeneklerinden en uygununu seçmesini, karar vermesini sağlamalıdır.
* "Eğer böyle olursa nasıl olur?" gibi davranışlarının neye yol açacağını düşünmesi için sorular sorabilirsiniz.
* Sorun çözerken bir düşünce sistemi geliştirmesine örnek olarak yardımcı olabilirsiniz. Bir sorunu çözerken yüksek sesle düşünceleriniz ve yapmayı planladığınızla ilgili ipucu verebilirsiniz.
* Sorunlara farklı bakış açılarından yaklaşılabileceğini öğretmek için destek olabilirsiniz. 
Çocuğun yaşına uygun bedensel - zihinsel gelişimini takip çizelgesi
7-8 yaşındaki çocuğunuzda, bedensel gelişim açısından normal olarak aşağıdaki özelliklerin birçoğu görülür:
* Spor faaliyetlerine katılır.
* Büyük kas hareketlerinde (koşma, zıplama, atlama gibi) gelişme ve çeşitlenme görülür.
* Hızlı koşabilir.
* Yüksekten atlayabilir.
* Uzun zıplayabilir.
* Küçük topları yakalamayı ve fırlatmayı düzgün ve hızlı bir şekilde yapabilir.
* El becerileri gelişmiştir. Yazma, makas- çatal- bıçak kullanma, düğme-bağcık bağlama, kapı anahtarı kilitleme, masa kurma, cetvel kullanma gibi.
7-8 yaşındaki çocuğunuzda, zihinsel gelişim açısından normal olarak aşağıdaki özelliklerin birçoğu görülür:
* Kelime dağarcığında artış vardır.
* Yeni kelimeler kullanır.
* Düzgün cümleler kurar.
* Karşısındaki insanın bakış açısını anlayabilir.
* Hafızasında gelişme vardır.
* Ders çalışırken sıkılmadan oturduğu süre (dikkat süresi) daha uzundur. (15-20 dakika kadar)
* Sorunlarını kendisi çözebilir.
* Okuma-yazma öğrenmiştir.
9-10-11 yaşındaki çocuğunuzda, bedensel gelişim açısından normal olarak aşağıdaki özelliklerin birçoğu görülür:
* Çocuğunuzun büyümesinde hızlanma.
* Tüm vücut organlarının gelişiyor oluşu.
* Hareketlerinde akıcılık ve kıvraklık.
* El becerilerinde artış.
* Kız çocuğunuzun erkek çocuklarından daha uzun oluşu.
* Erkek çocuğunuzun kız çocuklarından daha kısa oluşu.
9-10-11 yaşındaki çocuğunuzda, zihinsel gelişim açısından normal olarak aşağıdaki özelliklerin birçoğu görülür:
* Sorunlarını kendi kendine çözebilir.
* Dikkat süresinde artış vardır. (20 dakika - 1 saat arası)
* Olaylara farklı bakış açışlarından bakabilir.
* Mantıklı kararlar verebilir.
ÖNEMLİ NOT: Tabii ki her çocuğun büyüme ve gelişme hızı farklı olabilir. Bu gelişim göstergeleri sadece size çocuğunuz büyüdükçe ne gibi değişiklikler bekleyebileceğiniz hakkında fikir verir. Listedeki özelliklerin hepsinin çocuğunuzda görülmesi şart değildir. Bu nedenle, çocuğunuzun gelişiminde listeye göre küçük farklılıklar görecek olursanız hemen paniğe kapılıp doktor doktor gezmeye başlamayın; hatta üstünde bile durmayın. Ancak çok belirgin farklılıklar görüyorsanız bir gelişim uzmanına danışmanız, sorun yoksa içinizin rahatlaması, varsa da zamanında önlem almanız açısından yararlı olacaktır.
Kaynak: AÇEV Anne Destek Programı ders notlarım, Ocak 2009
22/3/2009 | Kategori:COCUK GELISIMI (CHILD DEVELOPMENT)| (2) Yorum yaz! Bağlantı
<<Önceki Sayfa |/|Sonraki Sayfa>>
