Bir tebessüm yeter (Prof. Dr. Reşit Sönmez'in öyküsü)
Tarımla ilgili araştırmalara gönül veren bilim adamları kentlerde pek tanınmaz. Ama başarılarından yararlanan köylüler, çiftçiler onları çok iyi tanır, saygıyla anar. "Tahirova", "Sönmez", "İvesi", "Türkgeldi" ve "Sakız" koyun türlerini geliştiren, "Sönmez" koyununun isim babası Prof. Dr. Reşit Sönmez , ömür boyu en büyük ödülünün, bu insanların yüzlerinde gördüğü minik tebessümler olduğunu söylüyor.
Medyanın vefa borcu
Tıp veya hukuk fakültelerine de gitme şansı vardı. Ama o, "en büyük ziraatçi" kabul ettiği Atatürk'ün traktör üzerindeki bir resminden etkilendi; Türk tarımına katkıda bulunmayı kendine görev edinip Ziraat Mühendisi oldu. Gönül verdiği "ziraat" için parayı, pulu elinin tersiyle itti; hatta yeri geldiğinde ailesini bile geri plana attı. 40 yılı aşkın meslek hayatı boyunca bilime, koyunculuğun geliştirilmesine hizmet verdi. Her biri 20-25 yıl süren, sabır ve özveri abidesi projelere girişerek ülkesine büyük yararlar sağladı. Biz bu yazı dizisini, sevgili Hocamız Prof. Dr. Reşit Sönmez'e medyanın vefa borcu olarak kabul edip hazırladık...
Röportaj için evlerine gittiğimde, Reşit Hoca ile beraber eşi ve kızı ile de tanışma fırsatı buluyorum... 3 kız çocuk yetiştirmiş olan bu Rizeli aile, çocuklarının eğitim ve öğretimi için hiçbir fedakarlıktan kaçınmamış. Üç kız da babaları gibi profesör olmuş, üniversitede öğretim üyesi olarak görev yapıyorlar. Ortaokul mezunu olan eşi, aslen Rizeli olmasına karşın İstanbul'da büyümüş. Eşinin ve kızlarının ardındaki asıl güç, hiç kuşkusuz o. Hayat boyu onları her konuda desteklemiş. Kızları evlendiğinde, gönlü kiracı hayatı sürmelerine razı olmamış. Memlekette 3 daireleri varmış. Bu dairelerin satılmasını ve Bornova'da bir apartmandan 3 daire alınmasını sağlamış. "Kızlarımın biz ölene dek kira derdi çekmelerini istemiyorum, biz hayatta iken rahata kavuşsunlar" diyerek onları bu dairelere yerleştirmiş. Böylece sadece onları kiradan kurtarmakla kalmayıp aynı zamanda aynı apartmanda beraberce yaşamalarını da sağlamış. Yani herşeyi en ince ayrıntısına kadar düşünmüş, planlamış. Kızlarının kariyer yapabilmeleri için dört torununun dördüne de, 2,5 yaşına gelip kreşe başladıkları güne dek bizzat bakmış.
"Zevkle baktım torunlarıma" diyor. Hayatı planlamış ve herşey de planladığı gibi yolunda gitmiş. Birbirlerine karşı son derece güçlü sevgi ve saygı bağlarıyla bağlı bir aile onlar. Kızların anne ve babalarına karşı sevgileri, onların kızlarından dolayı duydukları gurur adeta yüzlerinden okunuyor. "Ben şu an sizin için üzülüyorum" diyor bana Reşit Hoca'nın eşi. "Hamilesiniz ve doğumdan sonra işinizi bırakacağınızı söylüyorsunuz. Oysa ne de iyi bir gazetecisiniz. Yok mu bunun bir çaresi?" ... "Yok" diye yanıtlıyorum sorusunu. "Maalesef yok, olmadı, bulamadım"... Üzülüyor gerçekten, üzüntüsü yüzüne yansıyor... 
Prof. Dr. Reşit Sönmez kimdir?
1922 yılında Rize'de doğdu. Önce Erzurum Lisesi'ni, ardından 1946 yılında Ankara Ziraat Fakültesi'ni bitirdi. Zootekni dalında asistan oldu. "Koyun yetiştirme" üzerine doktora yaptı. Amerika, Fransa ve Almanya'da çalıştı. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nde dekanlık ve Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde rektörlük yaptı. 1989 yılında emekli olmasına rağmen "Sönmez" koyununu geliştirmeyi sürdürdü. 40 yıl süren sabırlı ve özverili araştırma yaşamı boyunca, yüksek verimli yabancı koyun ırklarıyla Türkiye'nin koşullarına uyumlu yerli ırkları melezleyerek "Tahirova" ve "Sönmez" koyunlarını yarattı. İngilizce ve Fransızca bilen Reşit Sönmez, evli ve üç çocuk babası.
"Köye gidin"
Prof. Dr. Reşit Sönmez, herkese köyleri görüp tanımayı öneriyor. Önerisi en çok da ziraatçiler, ziraat fakültesi öğrencileri ve öğretim üyelerine tabii. Sönmez'e göre, köyleri tanımayan bir kişinin ziraatçi olması mümkün değil. Bakın hocamız bu konuda neler söylüyor:
"Eğer ziraatçi olarak bir araştırma yapıyorsanız, bunu kendiniz açısından mevki kazanmak, terfi etmek için yapıyorsunuz elbette. Ama aynı zamanda Türk çiftçisinin de bundan bir yarar görmesi lazım. O yönden, bu araştırmaların konuları kırsal alandan derlenmeli. Yani Ziraat Fakültesi'nde çalışan bir öğretim üyesi köye, çiftliklere gitmeli; halkın arasına karışmalı; köylülerin ihtiyaçlarını dinlemeli. Ne tür bir araştırmanın onlara yarar sağlayacağını iyice tespit etmeli ve araştırmalarını ona göre kurmalı. Ziraat Fakültesi hocası kırsal alana gitmiyor, köyleri dolaşmıyorsa devlet çiftliklerini, özel çiftlikleri inceleyip sorunların neler olduğunu öğrenmiyorsa bu kürsülerden yanlış şeyler söyler.
Mesela ben Amerika, Almanya ve Fransa'da bulundum. Gençliğimde oralarda çalıştım. Ama bu yeterli değil. Asıl önemli olan, o kazandığımız bilgilere dayanarak kendi çiftçimiz ve köylümüz için neler yapabileceğimizi doğru olarak saptayabilmektir." 
Köylerde 100 metre uzaktan tanınmak
Reşit Sönmez, 45 yıllık üniversite hayatı boyunca günlerinin pek çoğunu köylerde geçirdiğini, oysa kendisine kimsenin de "köye git" demediğini söylüyor. İşte Sönmez'in köylerde geçirdiği ömrü çok güzel ifade eden bir anısı:
"Yıl 1985. Ankara'da bir toplantı sonrası Fransız, İtalyan ve Avrupalı öteki meslektaşlarımızla birlikte Denizli üzerinden Pamukkale'yi de görerek İzmir'e geliyorduk. Aydın'ın bir köyünde uygulanan koyunculuk projesini görmek istediğimiz için köye girdik. Ağıla 100 metre mesafe kala, sürü sahibi koşup boynuma sarıldı, oğlu elimi öptü. Bunun üzerine bir Fransız meslektaşım şöyle dedi: ''Profesör, sizi kutlarım. Bu tozlu yollara daha önce birçok kez gelmiş olmalısınız ki sizi 100 metre uzaktan tanıyorlar."
Reşit Hoca, sözlerini şöyle tamamlıyor:
"Evine kene götürmeyen araştırmacı, kesinlikle ben hayvancılıkla uğraşıyorum demesin. Kuzularımın sırtındaki keneler benim de misafirim sayılır. Türkiye'deki hayvancılığın gelişimi köy köy, ahır ahır dolaşarak izlenimlerini hayata geçiren zooteknik araştırmacılarının elleri arasındadır. Tarım Bakanlığı da bu projeler gerçekleştirilirken AR-GE desteği sağlamalıdır."
(Yeni Asır, Nisan 1998, Hazırlayan: Beyhan Kurtuluş Parlakyıldız, "Araştırmaya adanan bir ömür: Prof. Dr. Reşit Sönmez'in öyküsü")
8/4/2009 | Kategori:ARASTIRMAYA ADANAN BIR OMUR | (6) Yorum yaz! Bağlantı
<<Önceki Sayfa |/|Sonraki Sayfa>>
